Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Thăng Long Từ trấn – Đền Bạch Mã


       Các đồng chí lãnh đạo TP Hà Nội tặng hoa chúc mừng quận Hoàn Kiếm đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Thăng Long tứ trấn - Đền Bạch Mã.

         Ngày 18 – 6 – 2022 (tức ngày 20 tháng Năm năm Nhân Dần), tại đền Bạch Mã – 76 Hàng Buồm, phường Hàng Buồm; Quận ủy, Hội đồng nhân dân (HĐND), Ủy ban nhân dân (UBND), Ủy ban Mặt trận Tổ quốc quận Hoàn Kiếm, Thành phố (TP) Hà Nội long trọng tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Thăng Long Tứ Trấn – Đền Bạch Mã, thờ thần Tô Lịch – Thủy tổ Họ Tô Việt Nam.

          Căn cứ Quyết định số 93/QĐ – TTg ngày 18 tháng 1 năm 2022 do Thủ tướng Phạm Minh Chính ký về việc cấp Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Thăng Long Tứ Trấn – Đền Bạch Mã

          Thăng Long Tứ Trấn bao gồm: Đền Bạch Mã (quận Hoàn Kiếm), đền Voi Phục và đền Quán Thánh (quận Ba Đình), đền Kim Liên (quận Đống Đa). Đây là 4 ngôi đền thiêng được dựng lên để thờ 4 vị thần trấn giữ những vị trí huyết mạch của mảnh đất Thăng Long. Thời xưa, những ngôi đền này thường được nhà vua đến dâng hương vào dịp đầu năm… 

          Đến dự có ông Hoàng Đạo Cương – Thứ trưởng Bộ Văn Hóa – Thể thao; ông Nguyễn Ngọc Tuấn – Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP, Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội; ông Nguyễn Văn Phong – Phó bí thư Thành ủy Hà Nội cùng lãnh đạo, nguyên lãnh đạo TP, đại biểu tỉnh Hải Dương và các sở, ban, ngành TP, quận Hoàn Kiếm và các quận nội thành, phường Hàng Buồn, nhân dân Thủ đô và khách thập phương.

        Hội đồng Họ Tô Việt Nam có ông Tô Xuân Dân – Chủ tịch; ông Tô Quang Mậu – Phó chủ tịch Thường trực cùng các ông Tô Thành Tuyên, Tô Phạm Phú Xuyên, Tô Duy Phương. Tô Kiều Thẩm và bà Tô Hà. Hội đồng Họ Tô TP Hà Nội có các ông Tô Văn Minh – Chủ tịch; cùng các ông Tô Ngà, Tô Lương, Tô Duy và bà Tô Thị Chinh.

                     Đoàn rước kiệu quanh bờ Hồ Hoàn Kiếm

             Đền Bạch Mã là ngôi đền sớm nhất mà thần chủ được thờ ở đây trở thành Đông Thành hoàng. Chính vì vậy ngài được phong mỹ tự là Quốc đô định banh Thành Hoàng Đại Vương, nghĩa là thành hoàng của kinh thành Thăng Long - đứng đầu đất nước.

            Đền Bạch Mã được khởi dựng dưới thời nhà Đường khi Cao Biền xây La thành vào năm 866. Sau đó khi Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư ra xây thành Thăng Long vào năm 1010 nên được xây dựng lại.

           Theo Giáo sư Lê Văn Lan thì thần Tô Lịch và thần Long Đỗ là một; tên gốc của thần là Tô Lịch, vốn là vị già làng của một thôn làng bên bờ sông Tô, một “Làng Hà Nội gốc”, được gọi là “hương Long Đỗ”: “Trong đền Bạch Mã còn có một tượng nhân thần nữa, làm bằng đồng. Đó là, tượng thần Long Đỗ, vốn là vị thần của hương Long Đỗ - làng Rốn Rồng.

                       Hội đồng Họ Tô Việt Nam dâng lễ

           Đây là nơi tụ cư đầu tiên trên đất Kinh kỳ, sau này. Cả ngàn năm trước khi Lý Thái Tổ định đô và dựng kinh thành Thăng Long, cư dân hương Long Đỗ, đã chọn ngọn Núi Nùng (Nùng Sơn chính khí) và dòng sông Tô (Tô Lịch giang thần) làm chỗ dựa phong thủy ở chính giữa đất trời. Người đứng đầu làng sau đấy trở thành phúc thần, che đỡ cho cả vùng đất Rồng thiêng, ngày càng mở rộng ra, quanh chỗ Rốn Rồng …”.

         Đền Bạch Mã hiện còn giữ được nhiều hiện vật có giá trị mang phong cách nghệ thuật cuối thế kỷ 17, có lẽ được bổ sung trong việc tu bổ và năm Chính Hòa thứ 8 (1687). Ngôi đền còn lưu giữ được 18 bia đá cổ ghi lại việc sửa đền, 17 đạo sắc phong do triều đình nhà Nguyễn ban tặng, cùng nhiều đồ thờ tự quý khác.

         Nhiều tài liệu Hán Nôm của đền cũng được sao chép lưu giữ tại kho sách cổ Hán Nôm của Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp sưu tập trước đây. Đó là tục lệ 3 giáp phường Hà Khẩu phụng sự thần đền Bạch Mã, cùng nhiều bài văn tế các tuần viết trong năm, câu đối, sắc Phong và khảo cứu về lịch sử đền Bạch Mã.

        Nhân kỷ niệm 1010 năm Thăng Long - Hà Nội, 66 năm Ngày giải phóng Thủ Đô (10/10/1954-10/10/2020), sáng 2/10/2020, tại Trung tâm Giao lưu Văn hóa Phố cổ Hà Nội, UBND quận Hoàn Kiếm phối hợp với Hội Di sản Văn hóa Việt Nam tổ chức Tọa đàm Khoa “Giá trị di sản văn hóa Đền Bạch Mã, Di tích cấp quốc gia”, nhân dịp hoàn thành cơ bản Dự án trùng tu, tôn tạo Di tích đền Bạch Mã, giai đoạn từ tháng 6 năm 2019 đến tháng 9 năm 2020 và chào mừng Đại hội Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2020-2025.

         Phát biểu tại buổi Lễ, Chủ tịch UBND quận Hoàn Kiếm Phạm Tuấn Long khẳng định: Di tích đền Bạch Mã cùng với các di tích khác trong tứ trấn Thăng Long được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt một lần nữa khẳng định giá trị lịch sử, tín ngưỡng tiêu biểu của quần thể di tích này tại Thủ đô Hà Nội. Với sự quan tâm chỉ đạo, hỗ trợ sát sao từ Trung ương, thành phố và các chuyên gia, nhà khoa học, quận Hoàn Kiếm xác định sẽ tiếp tục làm tốt hơn nữa công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản trên địa bàn; tiếp tục tập trung đầu tư và kêu gọi các nguồn lực xã hội cho bảo tồn các di sản văn hóa để Hoàn Kiếm là điểm đến không thể thiếu đối với du khách trong nước và quốc tế; để thành phố Hà Nội trở thành trung tâm văn hóa, là trung tâm sáng tạo của khu vực Đông Nam Á.

         Hội động Họ Tô Việt Nam, trực tiếp là Hội đồng Họ Tô TP Hà Nội phối hợp với Ban Quản lý đền, thủ từ Nguyễn Hải Đường để dâng hương, công đức vào ngày mồng Một và ngày Rằm âm lịch hàng tháng và tham gia Lễ hội của đền được tổ chức vào ngày 12 và 13 tháng Hai âm lịch hằng năm.

                Hội đồng Họ Tô Việt Nam bên Lẵng hoa chức mừng

             

 

                   Hội đồng Họ Tô TP Hà Nội bên lằng hoa chúc mừng

                          Đội tế nữ tiến vào đền Bạch Mã

                           Tô Kiều Thẩm