Ngày 28/2/2026 (tức 12 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại Khu di tích lịch sử Đình Vị Khê, Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia và khai mạc Lễ hội truyền thống làng nghề hoa cây cảnh Vị Khê Xuân Bính Ngọ 2026 đã được tổ chức trọng thể, trong không khí phấn khởi, tự hào của Đảng bộ và Nhân dân địa phương.

Ông Trần Đình Thành - Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Bên phải) trao Bằng Di tích lịch sử quốc gia Đình Vị Khê cho đại diện địa phương và Ban Quản lý di tích.

Tham dự buổi lễ có đại diện lãnh đạo các cơ quan Trung ương, lãnh đạo tỉnh Ninh Bình, cùng đông đảo cán bộ, Nhân dân và du khách thập phương.

Về phía đại biểu tỉnh có các đồng chí: Nguyễn Tiến Dũng – Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo; Vũ Trọng Quế – Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ; Triệu Văn Thái – Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh.

Đại diện cơ quan Trung ương có đồng chí Trần Đình Thành – Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch); cùng đại diện lãnh đạo Hội Sinh vật cảnh Việt Nam và một số sở, ban, ngành của tỉnh tham dự.

Đặc biệt, đoàn đại biểu Hội đồng Họ Tô Việt Nam do Cụ Tô Bỉnh – Cố vấn Hội đồng – dẫn đầu đã về dâng hương, chúc mừng địa phương. Cùng tham dự có ông Tô Văn Thịnh – Chủ tịch và ông Tô Văn Yến – Phó Chủ tịch Hội đồng họ Tô tỉnh Ninh Bình.

Cụ Tô Bỉnh - Cố vấn Hội đồng Họ Tô Việt Nam và Hội đồng họ Tô tỉnh Ninh Bình dâng hương và chúc mừng địa phương

Đình Vị Khê tọa lạc tại tổ dân phố Vị Khê, cách trụ sở UBND phường Vị Khê khoảng 3km về phía Tây Nam, có vị trí địa lý thuận lợi. Theo các nguồn tư liệu Hán Nôm lưu giữ tại di tích như thần tích, ngọc phả, câu đối, đại tự, Vị Khê là địa danh cổ hình thành từ thế kỷ X với tên gọi Nguyễn Gia Trang.

Năm Hoằng Định thứ 10 (1610), chúa Trịnh đổi tên thành xã Vị Giang;
đến thế kỷ XVIII đổi tên thành Vị Khê. Ngọc phả ghi lại rằng, sau chiến thắng quân Nam Hán năm 939, Ngô Quyền lên ngôi và cử danh tướng Nguyễn Công Thành về trấn giữ Sơn Nam, chiêu dân lập ấp, đặt tên Nguyễn Gia Trang.

Năm 1211, Thái úy Tô Trung Từ đến đây, cho lập hành cung, khuyến khích sản xuất và truyền dạy nghề trồng hoa, cây cảnh, tạo nền tảng cho làng nghề phát triển lâu dài.

Hiện đình thờ Bản cảnh Thành hoàng Hổ Mang Đại vương Nguyễn Công Thành và Thái úy Tô Trung Từ – những người có công khai khẩn đất đai, dựng làng, phát triển nghề hoa cây cảnh.

Trải qua nhiều lần trùng tu, Đình Vị Khê vẫn bảo lưu giá trị kiến trúc truyền thống và lưu giữ nhiều di vật quý như sắc phong, ngọc phả, ngai thờ, bài vị.
Đình còn ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử quan trọng trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Ngày 12/2/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 325/QĐ-BVHTTDL xếp hạng Đình Vị Khê là Di tích lịch sử quốc gia. Tại buổi lễ, đại diện Cục Di sản văn hóa đã trao Bằng xếp hạng và tặng hoa chúc mừng địa phương. Lễ hội truyền thống làng nghề hoa cây cảnh Vị Khê được tổ chức từ ngày 12 đến 16 tháng Giêng (Âm lịch) nhằm tưởng nhớ công lao Thành hoàng và tổ nghề.

Phần lễ gồm tế nam quan, tế nữ quan, rước hoa – cây cảnh dâng hương; phần hội có triển lãm sinh vật cảnh, thi tay nghề, biểu diễn văn nghệ và trò chơi dân gian. Việc Đình Vị Khê được công nhận là Di tích lịch sử quốc gia là niềm vinh dự của địa phương, đồng thời đặt ra trách nhiệm trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích, góp phần gìn giữ bản sắc truyền thống và xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Sự hiện diện của Hội đồng họ Tô Việt Nam tại sự kiện tiếp tục khẳng định tinh thần gắn kết cộng đồng, hướng về cội nguồn và chung tay bảo tồn các giá trị văn hóa dân tộc trong thời kỳ mới.

                                                                          Bài viết và ảnh Tô Hồng Long