Tô Phạm Phú Xuyên, nguyên là họ Phạm Trí, sinh năm 1958, quê ở làng Nội Đồng, xã Đại Thịnh, huyện Mê Linh, tỉnh Vĩnh Phúc, nay thuộc thành phố Hà Nội.

Năm 2001, Phạm Phú Xuyên được ông Trưởng tộc Phạm Trí Dương đưa cho xem quyển gia phả của chi họ, gồm 13 trang chữ Nho, được viết vào đời vua Thành Thái thứ 12 (1900). Phạm Phú Xuyên đem ra Viện Hán Nôm nhờ dịch ra chữ Quốc ngữ. Bản dịch gia phả có thể tóm tắt như sau:

“Họ ta vốn dòng ở Thanh Hóa, xã An Thái, phủ Quảng Hóa, mang họ Tô. Cụ Cao tổ húy là Tô Hữu Sỹ, từng làm quan triều Lý tới chức Thượng Vệ Liệt Quận công. Không may gặp thời rối ren, có chí lớn, một mực trung thành, rạng rỡ tấm lòng son, không chịu thờ hai vua nên phải lưu lạc đến xã Thổ Khối, tỉnh Bắc Ninh. Nhưng ở đây tuần phòng hay xét hỏi nghiêm ngặt, chẳng dám ở lâu, lại phiêu dạt đến huyện An Lạc, tỉnh Sơn Tây (nay là huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc – TB), sống nhờ sống gửi ở xã Báo Văn. Cụ Tô Hữu Sỹ sinh được 5 người con trai đặt tên thứ tự là: Tô Hữu Lý, Tô Hữu Điền, Tô Hữu Cường, Tô Hữu Bản và Tô Hữu Tồn. Nhưng gia cảnh còn bần hàn, khó mà đoàn tụ, phải di rời mỗi người một nơi, sau thành các chi phái.

Người con thứ năm là cụ Tô Hữu Tồn rời đến huyện Yên Lãng, lấy vợ người họ Phạm ở thôn Nội Đồng. Bà là người trung hậu, bản tính trinh thuần, sinh được đông con nên cụ Tô Hữu Tồn cho con theo họ mẹ. Họ Phạm gốc Tô sinh đông con nhiều cháu; có người làm đến chức Suất đội, quyền sung Phó Hiệp quản cơ, hàm Lục phẩm”.

Tìm được gốc tích Tổ tiên vốn dòng Họ Tô, Phạm Phú Xuyên lòng vui như mở hội. Lại gặp dịp Họ Tô Việt Nam thành lập Ban liên lạc, suy tôn danh nhân Tô Hiến Thành là biểu tượng tinh thần để quy tụ dòng họ với tiêu chí “Chắp nối dòng họ - Tìm về cội nguồn”, tháng 2 - 2012, Phạm Phú Xuyên đã đăng ký để họ Tô Phạm Trí tham gia Ban Liên lạc Họ Tô tỉnh Vĩnh Phúc. Và Phạm Phú Xuyên tự hào mang tên Tô Phạm Phú Xuyên từ ngày ấy.

 Theo bản dịch gia phả, Phú Xuyên đã đi tìm lại được đủ 4 chi Họ Tô anh em:

Chi thứ nhất và chi thứ hai, dòng dõi cụ Tô Hữu Lý và Tô Hữu Điền hiện con cháu vẫn cư trú ở xã Báo Văn, huyện Yên Lạc với hơn 100 gia đình và hơn 600 nhân khẩu.

Chi thứ ba dòng dõi cụ Tô Hữu Cường, hiện con cháu sống ở xã Hạ Chuế, huyện Vĩnh Tường gồm hơn 60 gia đình với 300 nhân khẩu.

Chi thứ tư, dòng dõi cụ Tô Hữu Bản ở xã Hán Nhữ, huyện Tam Dương (chi này từ cụ Tô Hữu Bản sinh ra được 9 cụ con gái không có con trai), năm Phú Xuyên tìm đến để chắp nối thì chỉ còn một cụ bà là con thứ 9 đã 85 tuổi).

Tô Phạm Phú Xuyên tham gia Ban liên lạc (nay là Hội đồng) Họ Tô Việt Nam từ năm 2013 Khóa IV là Ủy viên Thường trực, Phó Trưởng ban Thông tin.

Từ khi Phú Xuyên tham gia là Ủy viên Thường trực HĐHTVN, tôi thấy có hai sự việc có thể gọi là kỳ lạ. Hình như trong hai sự việc đó, Phú Xuyên đều được Đức Thánh Tô phù trợ.

1 - Với thế mạnh là giáo viên trường Cao đẳng Công nghiệp In, Phú Xuyên đã làm tốt nhiệm vụ in ấn và phát hành Tạp chí Thông tin Họ Tô Việt Nam. Đây là việc làm tốn nhiều công sức và thời gian. Phú Xuyên phải đọc, soát lại bản thảo, xắp xếp bài mục, trình bày, làm ma két và đặt in. Sau khi in xong, Phú Xuyên phải nhận sách về, đóng gói rồi chở ra Bưu điện để gửi cho HĐHT các tỉnh. Đã từng làm Trưởng ban Thông tin của Ban liên lạc Họ Tô Việt Nam trong gần 20 năm nên tôi thấu hiểu những khó khăn, vất vả của công việc này.

Tháng 12-2024, trong một lần đi bộ từ nhà ra Bưu điện Từ Liêm để giao dịch, khi đi qua đường 32, Phú Xuyên đã bị một xe máy chạy tốc độ cao tông thẳng vào người. Phú Xuyên bị văng xa 7 m, đập mặt xuống đường, nằm bất tỉnh. Gia đình đưa đi Bệnh viện 198 cấp cứu. Kết quả chiếu chụp kiểm tra bị gẫy xương mũi, vỡ xương hốc mắt, xương gò má, gẫy xương hàm, gẫy hai răng phải khâu 30 mũi ở mặt. Cấp cứu và điều trị ở Bệnh viện gần 3 tuần, về nhà dưỡng thương hơn một tháng, sức khỏe mới tạm bình phục. Rất may là bệnh viện quyết định phải mổ để cố định lại các đoạn xương gẫy nhưng Phú Xuyên xin không phẫu thuật. Chắc có lẽ được Đức Tô phù hộ nên các vết gẫy, vết vỡ dần dần tự gắn liền, không để lại di chứng. Hiện nay sức khỏe vẫn bình thường chỉ hai mắt là bị ảnh hưởng, thị lực giảm, chỉ còn 1/10 và 0,5/10. Tuy thị lực giảm sút nghiêm trọng nhưng Phú Xuyên vẫn hăng hái tham gia việc họ như lúc chưa bị tai nạn. Vẫn đọc và viết trên máy điện thoại hàng ngày, vẫn làm tốt việc in ấn và phát hành tờ Thông tin Họ Tô Việt Nam.

2 - Trong thời gian còn công tác, Phú Xuyên chưa biết làm thơ nhưng rất thích thơ nhất là truyện Kiều của Nguyễn Du và thuộc lòng hàng chục bài thơ của Tố Hữu, của Chế Lan Viên, của Giang Nam, Vũ Cao, Xuân Quỳnh.... Năm 2018 nghỉ hưu, có nhiều thời gian rỗi rãi, Phú Xuyên mới tập làm thơ để cho vui với tuổi già. Nhưng thật bất ngờ chỉ mới sau 3 tháng vừa tập làm thơ vừa nghiên cứu lịch sử, Phú Xuyên đã cho ra mắt cuốn Trường ca lịch sử Việt Nam nổi tiếng với 2.378 câu thơ lục bát được các giáo sư và các nhà sử học cùng các văn nghệ sỹ đánh giá cao. Được các thầy cô giáo, học sinh các cấp cùng đông đảo bạn đọc đón đọc và khen ngợi.  

Từ năm 2018 đến 2024, Phú Xuyên đã viết và xuất bản được 6 tập thơ:

- Trường ca Lịch sử Việt Nam

- Trường ca về Chủ tịch Hồ Chí Minh

- Võ Nguyên Giáp-Cuộc đời và sự nghiệp

- Tự hào Tô tộc Việt Nam

- Đất nước tình yêu và nỗi nhớ

- Trường ca Người đốt lò vĩ đại (Viết về Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng) cùng khoảng hơn 3.000 bài thơ khác với đủ các chủ đề, thể loại.

Hiện nay đã in 5 cuốn, trong đó 3 cuốn đầu, vào tháng 10 - 2022 được Bộ Giáo dục và Đào tạo đăng lên trang “Sách Giáo khoa điện tử” cho học sinh và Thầy Cô giáo cả nước làm tài liệu tham khảo và học tập theo chỉ thị của nguyên Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam - nguyên Chủ tịch Hội đồng Giáo dục Quốc gia.

Số lượng in 5 cuốn đầu là 10.000 bản. Chỉ bán một số ít để đủ trang trải tiền công in, còn chủ yếu dùng để biếu, tặng cho các Thư viện, Bảo tàng, cho cán bộ Trung ương từ Chủ tịch nước đến anh em, bạn bè và người thân. Riêng cuốn “Tự hào Tô tộc Việt Nam”, không bán mà chỉ để biếu tặng bà con trong dòng họ.

                                                                                                  Tô Bỉnh