Chi họ Tô xóm Cốc Lùng, xã Đức Long, huyện Hòa An (Từ 01/7/2025 là xã Nam Tuấn, tỉnh Cao Bằng)

Cụ tổ Tô Phúc Tần, sinh năm 1675, vào khoảng cuối thế kỷ XVII từ trấn Kinh Bắc (nay là tỉnh Bắc Ninh) lên lập nghiệp, dạy học (thầy đồ chữ Nho) và lấy vợ người dân tộc Tày tại xóm Đồng Chúp, xã Hưng Đạo, nay là phường Thục Phán, tỉnh Cao Bằng. Đến nay đã hơn 330 năm, hậu duệ tiếp nối đến hiện tại có 11 đời.

Đời thứ 2:

Con trai cả là Tô Phúc Kiên lên dạy học, định cư tại xóm Cốc Lùng, xã Nam Tuấn (cách xóm Đồng Chúp 12 km). Con trai thứ là Tô Phúc Lê vẫn ở xóm Đồng Chúp. Con trai út là Tô Phúc Trần định cư tại tổ 08, 09 phường Nùng Chí Cao (cách Đồng Chúp 07 km); từ đó con cháu định cư chủ yếu tại 3 nơi này và rải rác tại các địa phương trong và ngoài tỉnh.

Hiện nay chi họ có 179 hộ, 715 khẩu, trong đó như:

  • Thái Nguyên: 5 hộ, 17 nhân khẩu
  • Tuyên Quang: 1 hộ, 7 nhân khẩu
  • Hải Phòng: 1 hộ, 4 nhân khẩu
  • Đắk Lắk: 2 hộ, 12 nhân khẩu

Đời thứ 3:

Chi trưởng: Tô Vũ Lý
Chi thứ: Tô Vũ Nho
Chi út: Tô Vũ (chưa rõ)

Cả 3 ngành đã thống nhất đổi tên đệm là Tô Vũ từ đó cho đến ngày nay (do cảm kích trước khí tiết và đức tính kiên định, trung thành của nhà ngoại giao Tô Vũ thời Hán Vũ Đế - Trung Quốc).

Do định cư tại vùng đồng bằng Hòa An nên có truyền thống trồng lúa nước, cây thuốc lá…, mức sống các hộ thường là trung bình khá. Do thừa hưởng nền giáo dục phát triển sớm hơn so với các địa phương khác trong tỉnh, nên chi họ có hơn 112 người có trình độ đại học, trong đó có 4 thạc sĩ và 1 phó tiến sĩ (Liên Xô).

Theo tiến trình phát triển của lịch sử, và Cao Bằng là cội nguồn của cách mạng nên chi họ đã có nhiều người tham gia cách mạng, lực lượng vũ trang, công chức, viên chức, giáo viên… góp phần vào cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc như:

Trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, có 92 người tham gia lực lượng vũ trang, có 8 liệt sĩ, 18 thương binh.

Đời thứ 7:

Đại tá Tô Đông Bích (1920–1995) tham gia quân tình nguyện Việt Nam tại nước Lào, Chính ủy Trường Quân sự Quân khu I.

Ông Tô Vũ Dâu (1920–2002), (bí danh Thịnh Nguyên) là một trong 34 chiến sĩ đầu tiên của Đội Tuyên truyền Giải phóng quân; nguyên Bí thư Huyện ủy huyện Trà Lĩnh.

Ông Tô Vũ Thăng (1914–1990) nguyên Tiểu đoàn trưởng quân tình nguyện Việt Nam tại Lào; Chi cục trưởng Chi cục Hải quan đầu tiên của tỉnh Cao Bằng.

Ông Tô Minh Kính (1925–2017) nguyên Hiệu trưởng Trường cấp I, II Đức Long – Hòa An, Cao Bằng.

Ông Tô Vũ Nghiêm (1903–1985) tham gia hoạt động cách mạng trước và sau Cách mạng tháng Tám 1945; là nhà Nho học có uy tín tại địa phương.

ÔngTô Vũ Báu (sn 1941) nguyên Phó Chủ tịch huyện Thông Nông.

Ông Tô Nhật Bái (Tô Vũ Bá) (1941–2016) là phi công lái máy bay MIG đầu tiên của tỉnh Cao Bằng.

Ông Tô Vũ Toàn (1945–2016) tham gia bộ đội chống Mỹ, có danh hiệu (Đại bàng Trường Sơn).

Ông Tô Vũ Khôi (1929–2020) nguyên Trưởng phòng Hồ sơ, Công an tỉnh Cao Bằng.

Ông Tô Nhật Hùng (sn 1946) nguyên Giám đốc Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh Cao Bằng.

Ông Tô Vũ Quang (Tô Nhật Thuyên) (1933–2015) cựu Trưởng phòng Ngân sách Tỉnh ủy Cao Bằng.

Bà Tô Thị Dung (1952) nguyên Hiệu trưởng Trường cấp I, II Đề Thám, thành phố Cao Bằng.

Bà Tô Thị Thụy (sn 1929) Lão thành cách mạng, nguyên Ban Thường vụ Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cao Bằng.

Đời thứ 8:

Ông Tô Vũ Kiêm (1940–2017), Phó tiến sĩ (Liên Xô), nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy Cao Bằng.

Ông Tô Vũ Hải (sn 1954) đã qua các chức vụ: Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư; Bí thư Huyện ủy Thông Nông; Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy Cao Bằng.

Ông Tô Vũ Lập (sn 1967) nguyên Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Nội chính Tỉnh ủy Cao Bằng.

Bà Tô Thị Hoa (1953) nguyên Trưởng phòng Đài Truyền hình tỉnh Thái Nguyên.

Đời thứ 9:

Anh: Tô Vũ Ninh (sn 1978), thạc sĩ, Phó Giám đốc Sở Tư pháp; Bí thư xã Đàm Thủy, tỉnh Cao Bằng.

Chị: Tô Thị Trang (sn 1981), thạc sĩ, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cao Bằng; Phó Giám đốc Sở Ngoại vụ.

Chị: Tô Phương Chi (sn 1984), Phó Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội, Bí thư xã Cần Yên, tỉnh Cao Bằng.

Anh: Tô Vũ Lực (sn 1996), Phó Lãnh sự phụ trách thương mại, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Nam Ninh, Trung Quốc.

Năm 2024, chi họ đã huy động được 150 triệu đồng hoàn thành việc quy tụ hồn cốt, xây dựng khu mộ Tổ (rộng 70 m²) được khang trang hơn, tương xứng với tầm cụ Tổ. Hằng năm vào ngày 10/3 (âm lịch), cả chi họ tập trung đông đủ để tảo mộ Tổ, đồng thời là dịp giao lưu, kết nối, động viên nhau học tập, công tác, lao động, sản xuất tốt hơn.

Về gia phả bằng chữ Nho: năm 1945, do chạy Nhật, ông Tô Vũ Bưởi đem chôn trong rừng; sau khi đào lên đã bị mối mọt xâm lấn nên không đọc được. Năm 1982, ông Tô Vũ Thăng (Trưởng họ) đã phục dựng lại gia phả chi họ, đạt khoảng 90% so với nguyên gốc.

Theo truyền miệng, chi họ có quê ở phủ Từ Sơn hoặc cánh đồng Tam Thiên Mẫu thuộc tỉnh Bắc Ninh vào thế kỷ XVII. Hiện nay chi họ đang tiếp tục tìm hiểu, thu thập thông tin, xem có liên quan với họ Tô Xuân Cầu có cụ tổ là Tô Phúc Trực; tuy nhiên do thời gian đã lâu (hơn 3 thế kỷ) và thiếu tài liệu chứng minh nên việc tìm lại cội nguồn còn nhiều khó khăn.

TRƯỞNG HỌ

Tô Vũ Toản
SĐT: 0904107308