Họ Tô thị trấn Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang có nguồn gốc từ miến Bắc cư vào miền Nam năm 1954. Mặc dù chuyển vào miền Tây Nam Bộ sinh sống đã lâu, nhưng giọng nói và nếp sống sinh hoạt vẫn hoàn toàn giữ đúng chất Bắc.

Quê gốc của Họ Tô thị trấn Tân Hiệp là làng Các Đông, tổng Bích Du, huyện Thái Ninh, tỉnh Thái Bình, nay là làng Các Đông, xã Thái Thượng, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình.

Thủy tổ của Họ Tô ở đây là Tô Đức Bô và Tổ bà là Phạm Thị Mến. Hai cụ sinh tại làng Các Tây, tổng Thần Đầu, huyện Thái Ninh, tỉnh Thái Bình. Ngày giỗ của hai cụ Tổ Tô Đức Bô và Phạm Thị Mến là ngày 27 tháng 4 dương lịch.

Vào khoảng giữa thế kỷ 17, hai cụ theo đạo Công giáo đến lập nghiệp ở nơi đất bồi giáp Biển Đông, cách làng Các Tây khoảng 8 cây số. Cùng với dòng họ khác là Họ Phạm thành lập làng mới là làng Các Đông, tổng Bích Du, huyện Thái Ninh, tỉnh Thái Bình.

Các cụ gia nhập Công giáo và xây dựng giáo họ Các Đông. Ngày nay giáo họ Các Đông thuộc Giáo xứ Bích Du, xã Thái Thượng, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình.

Cụ Tổ Tô Đức Bô và Phạm Thị Mến sinh được 4 người con, 3 trai và 1 gái:

1- Trưởng nam Tô Đức Sim

2- Thứ nam Tô Đức Nhọi

3- Thứ nam Tô Đức Ngũ

4- Trưởng nữ Tô Thị Yêu.

Từ đây hình thành các chi phái của Họ Tô Các Đông, xã Thái Thượng, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình.

Con trai cả cụ Tô Đức Sim là Tô Đức Khâm làm nghề đánh cá, gặp gió bão, thuyền bị trôi và hướng Nam ở vùng có tên là Trung Đồng. Được một gia đình tử tế vớt về nuôi rồi đổi họ theo họ của cha mẹ nuôi là Họ Ngô và sinh con cháu đều mang họ Ngô cho đến ngày nay.

Hiện nay, con cháu người con út cụ Tô Đức Sim là Tô Đức Quế và con cháu hậu duệ của cụ Tô Đức Ngũ vẫn đang sinh sống tại làng Các Đông, xã Thái Thượng, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình. Năm 1954, gia đình các ông bà Tô Đức Đương, Tô Đức Ngọc, Tô Đức Nghĩa, Tô Thị Han cùng một số gia đình khác trong họ là con cháu cụ Tô Đức Nhọi di cư vào tỉnh Kiên Giang. Từ đây hình thành nên chi Họ Tô thị trấn Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang.

Hiện nay đa số đang sinh sống tại thị trấn Tân Hiệp, một số địa phương khác ở miến Nam như Hậu Giang, thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đà Lạt, tỉnh  Lâm Đồng, một số khá đông, sau năm 1975 sang định cư tại Mỹ. Tính từ các gia đình các ông bà Tô Đức Đương, Tô Đức Ngọc, Tô Đức Nghĩa đến các thế hệ mới sinh ngày nay đã được 4 đời. Ngày giỗ cụ Tô Đức Nhọi và bà Phạm Thị Nhàn là ngày 22 tháng 11 dương lịch.

(Biên tập theo Gia phả của giáo họ Các Đông do ông Tô Duy Chiêm (ĐT: 0913885529) - Giám đốc Trung tâm Văn hóa tỉnh Kiên Giang cung cấp.)

Sưu tầm từ Sách Họ Tô Việt Nam