Kính thưa các đồng chí lãnh đạo tỉnh Phú Thọ, lãnh đạo địa phương!

Kính thưa quý vị đại biểu, quý khách cùng toàn thể bà con nhân dân!

Hôm nay, trong niềm vui và xúc động khi được về dự Lễ đón nhận Bằng công nhận Di tích lịch sử cấp tỉnh Đền thờ Tô Thế Huy – Tiến sĩ Nho học, Danh nhân văn hóa, thay mặt Hội đồng Họ Tô Việt Nam, tôi xin gửi tới các đồng chí lãnh đạo, quý vị đại biểu và toàn thể nhân dân lời chào trân trọng và lời chúc mừng tốt đẹp nhất.

          Kính thưa quý vị!

         Tiến sĩ Tô Thế Huy là một danh nhân văn hóa tiêu biểu của quê hương Vĩnh Phúc, nay là tỉnh Phú Thọ. Cụ Tô Thế Huy quê ở xã Bình Đắng (Bằng Đắng), huyện Bạch Hạc, phủ Tam Đái, trấn Sơn Tây xưa, sau là thôn Bình Trù, xã Cao Đại, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc, nay là thôn Bình Trù, xã Vĩnh Thành, tỉnh Phú Thọ.

         Cụ sinh năm 1666, đỗ Cử nhân năm nào không rõ, làm Huấn Đạo phủ Tam Đái. Năm 1697, Cụ đi thi Hội, thi Đình, đỗ thứ hai trong số 10 người ở hàng Tam Giáp Đồng Tiến sĩ xuất thân, khoa Đinh Sửu, niên hiệu Chính Hòa thứ 18 đời vua Lê Hy Tông. Tô Thế Huy là người đầu tiên mở ra dòng Văn hiến của làng Bằng Đắng, là người anh hùng thế xuất của nền khoa bảng địa phương.

        Cụ làm quan tới chức Hữu Thị lang (Phó Thượng thư). Tháng Sáu năm Canh Tí, niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ 16 (1720), đời vua Lê Dụ Tông, Cụ được ban tước Hầu tức là hàng thứ hai trong hệ thống tước vị 5 bậc (Công, Hầu, Bá, Tử, Nam) của triều đình phong kiến. Năm Bảo Thái thứ hai (1721), Cụ được cử làm chức Phó sứ sang nhà Thanh tuế cống. Khi về được vua Khang Hy nhà Thanh tặng một đôi câu đối, sau này còn treo trong nhà thờ Cụ. Nhưng đến thời Nguyễn, nhà thờ bị giặc dã cướp phá nên đôi câu đối quý giá đó không còn.

        Năm Bảo Thái thứ sáu (1725), Cụ giữ chức Tả Thị lang bộ Công. Cuối năm đó, bị truất xuống chức Hữu Thị lang vì xử vụ án tham nhũng nhưng lại xử nhẹ bọn tội phạm.

       Sau đó Cụ lại thăng lên chức Tả Thị lang bộ Lễ, được phong tước Cảo Quận công tức là hàng cao nhất trong hệ thống tước vị của triều đình phong kiến. Cuối đời Cụ được về trí sĩ ở quê nhà. Sau khi Cụ mất được phong chức Thượng thư bộ Công.

       Công lao to lớn về mặt văn hóa là khi về trí sĩ, Cụ đã lập miếu Bách Thần, như một thư viện, lưu giữ được hàng ngàn bản thần tích của các đình, đền, miếu trong cả nước. Các con cháu đời sau vẫn làm tiếp việc này. Theo Tiến sĩ Nguyễn Hữu Mùi, Phó Viện trưởng Viện Hán Nôm thì ở Viện Hán Nôm ngày nay có rất nhiều bản thần tích mà lạc khoản ghi là: Sao chép tại nhà quan Thượng thư Tô Thế Huy ở làng Bằng Đắng, tổng Đồng Phú, huyện Vĩnh Tường.

         Cụ mất ngày 24 tháng Tư (không rõ năm), cũng là ngày giỗ “Hậu” ở làng Bằng Đắng.

         Họ Tô Việt Nam có 5 vị Tiến sĩ Hán học thì Cụ Tô Thế Huy là người đỗ cao nhất (đỗ thứ hai trong số 10 người ở hàng Đệ tam giáp Đồng tiến sĩ xuất thân) và đường quan lộ cũng rạng rỡ nhất: làm quan đến chức Tả Thị lang, Hữu Thị lang, được phong tước Hầu, rồi tước Cảo Quận công; sau khi mất được phong chức Thượng thư. Như vậy Tô Thế Huy không chỉ là danh nhân tiêu biểu của tỉnh Vĩnh Phúc cũ, Phú Thọ ngày nay mà còn là danh nhân tiêu biểu của dòng Họ Tô Việt Nam

        Kính thưa quý vị!  

Việc Đền thờ Tô Thế Huy hôm nay được Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh có ý nghĩa hết sức to lớn. Đây là sự ghi nhận xứng đáng đối với công lao, nhân cách và những đóng góp của Tiến sĩ Tô Thế Huy đối với quê hương và đất nước; đồng thời là sự khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa và giáo dục của di tích đối với cộng đồng.

Từ nay, Đền thờ Tô Thế Huy không chỉ là nơi thờ phụng, tri ân vị Tiến sĩ khai khoa mà còn là địa chỉ giáo dục truyền thống, khơi dậy tinh thần hiếu học, lòng yêu quê hương, đất nước cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Đối với cộng đồng Họ Tô Việt Nam, Tiến sĩ Tô Thế Huy là một trong những tấm gương tiêu biểu về đạo học, đạo làm người và tinh thần phụng sự đất nước. Chúng tôi luôn tự hào về người con ưu tú của dòng họ và nguyện tiếp tục phát huy những giá trị tốt đẹp mà cụ đã để lại; không ngừng vun đắp truyền thống hiếu học và trách nhiệm với xã hội.Với những cống hiến to lớn về mặt văn hóa của Cụ, chúng tôi hy vọng là đền thờ Tiến sĩ Tô Thế Huy sẽ có ngày được công nhận là Di tích lịch sử-văn hóa quốc gia.

Nhân dịp trọng thể này, Hội đồng Họ Tô Việt Nam xin bày tỏ lòng biết ơn đối với các cấp ủy Đảng, chính quyền, ngành văn hóa và nhân dân địa phương đã quan tâm bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị của Đền thờ Tô Thế Huy; đồng thời trân trọng cảm ơn bà con,con cháu Họ Tô cùng các tổ chức, cá nhân đã đóng góp công sức để gìn giữ di sản quý báu này.

Xin kính chúc các đồng chí lãnh đạo, quý vị đại biểu và toàn thể nhân dân sức khỏe, hạnh phúc và thành công.

Chúc buổi lễ thành công tốt đẹp.

         Xin trân trọng cảm ơn!

                                                                                  Tô Bỉnh